Nieuwe TRGS 521 gepubliceerd: strengere eisen voor werkzaamheden met oude minerale wol

Met de publicatie van de herziene Technische Regel voor Gevaarlijke Stoffen TRGS 521 "Werkzaamheden met oude minerale wol" op 4 mei 2026 gelden nieuwe eisen voor de omgang met kunstmatige minerale vezels (KMF). De herziene regeling vervangt de vorige versie uit 2008 en breidt het toepassingsgebied aanzienlijk uit.

De regeling is allang niet meer alleen van toepassing op klassieke sloop-, renovatie- en onderhoudswerkzaamheden. Ook ontmanteling, selectieve demontage, technische isolatiewerkzaamheden en werkzaamheden in bestaande gebouwen vallen nu uitgebreider onder de regeling. Tegelijkertijd worden de eisen aan de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), documentatie, arbeidsgezondheidskundige zorg en persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) aangescherpt.

Voor bedrijven rijst daarom de vraag: Welke beschermingsmaatregelen en welke beschermende kleding zijn tegenwoordig vereist bij werkzaamheden met oude minerale wol?

Wat is minerale wol?

Minerale wol is een verzamelnaam voor kunstmatig vervaardigde anorganische isolatiematerialen die worden geproduceerd uit minerale grondstoffen zoals gesteente, zand, kalk of gerecycled glas. Al tientallen jaren behoort minerale wol tot de belangrijkste isolatiematerialen in de utiliteits- en woningbouw, de technische gebouwinstallaties en de industriële installatietechniek.

In principe wordt onderscheid gemaakt tussen twee hoofdsoorten:

• Glaswol – voornamelijk vervaardigd uit gerecycled glas, zand en kalk.
• Steenwol – vervaardigd uit gesteenten zoals basalt of diabaas.

Beide materialen bestaan uit fijne minerale vezels die worden verwerkt tot dekens, platen, schalen of los isolatiemateriaal. Ze bieden een uitstekende warmte- en geluidsisolatie en worden vanwege hun onbrandbaarheid op grote schaal toegepast.

Wat betekent KMF?

KMF staat voor kunstmatige minerale vezels. Hieronder vallen onder meer glaswol en steenwol. In het kader van TRGS 521 gaat de aandacht met name uit naar oudere KMF-producten, die volgens de huidige stand van kennis als potentieel kankerverwekkend kunnen worden beschouwd.

Wat wordt verstaan onder "oude minerale wol"?

Niet alle soorten minerale wol stellen dezelfde eisen aan de arbeidsveiligheid. De TRGS 521 richt zich op zogenoemde oude kunstmatige minerale vezels die vóór 1996 zijn geproduceerd en toegepast.

Deze oudere isolatiematerialen voldoen niet aan de huidige eisen voor de biopersistentie van de vezels. Wanneer deze vezels in de longen terechtkomen, worden ze door het lichaam slechts langzaam of helemaal niet afgebroken. Daarom zijn veel van deze producten later als potentieel kankerverwekkend geclassificeerd.

Moderne minerale wol die voldoet aan de huidige Europese eisen, wordt bij naleving van de Europese vrijstellingscriteria (Opmerking Q) niet als kankerverwekkend geclassificeerd.

Vergelijking tussen oude en moderne minerale wol

Waar komt oude minerale wol voor?

Oude minerale wol is nog steeds aanwezig in tal van gebouwen en technische installaties. Vooral in de volgende toepassingen komt het materiaal veel voor:

• Dak- en gevelisolatie
• Verlaagde plafonds en scheidingswanden
• Leidingisolatie
• Verwarmings-, ventilatie- en airconditioningsystemen
• Industriële isolatie
• Brandwerende constructies

Met name bij gebouwen of installaties die vóór 1996 zijn gebouwd of gemoderniseerd, moet vóór de start van sloop- of verbouwingswerkzaamheden worden nagegaan of dergelijke isolatiematerialen aanwezig zijn.

Waarom is oude minerale wol problematisch?

Zolang oudere minerale wol onbeschadigd is aangebracht, vormt deze doorgaans slechts een beperkt risico. Kritisch wordt het echter bij sloop-, demontage- of renovatiewerkzaamheden. Daarbij kunnen fijne vezels vrijkomen die via de luchtwegen worden ingeademd of irritatie van de huid en ogen veroorzaken.

Mogelijke gevolgen zijn:

• mechanische irritatie van de huid en ogen
• irritatie van de bovenste luchtwegen
• inademing van respirabele vezels
• verspreiding van vezels via kleding en gereedschap

Om deze reden gelden voor werkzaamheden met oude minerale wol specifieke voorschriften uit de Duitse Gevaarlijke Stoffenverordening (Gefahrstoffverordnung) en de TRGS 521.

Wat regelt de nieuwe TRGS 521?

De herziene TRGS 521 gaat verder dan de eerdere focus op traditionele sloop-, renovatie- en onderhoudswerkzaamheden. Voortaan is de regeling van toepassing op alle werkzaamheden waarbij oude minerale wol betrokken is.

Hieronder vallen onder meer:

• Sloopwerkzaamheden
• Selectieve demontagewerkzaamheden
• Demontagewerkzaamheden
• Werkzaamheden in bestaande gebouwen
• Technische isolatiewerkzaamheden
• Sanering van gevaarlijke stoffen
• Reinigingswerkzaamheden in verontreinigde gebieden

De belangrijkste wijzigingen in één oogopslag

• Uitbreiding van het toepassingsgebied naar alle werkzaamheden met oude minerale wol
• Nauwkeurigere indeling in blootstellingscategorieën
• Hogere eisen aan afzuig- en stofafzuigsystemen
• Nieuwe documentatie- en registratieverplichtingen
• Uitgebreidere arbeidsgezondheidskundige zorg
• Aanvullende informatieverplichtingen voor opdrachtgevers en initiatiefnemers

Blootstellingscategorieën: waarom de juiste indeling cruciaal is

De nieuwe TRGS 521 bevat concrete voorschriften voor de indeling van werkzaamheden in verschillende blootstellingscategorieën. Voor typische werkzaamheden in de bouw en bij technische isolaties zijn passende indelingstabellen beschikbaar.

Wanneer werkzaamheden daarin niet zijn opgenomen, moeten óf de beschermingsmaatregelen van de hoogste blootstellingscategorie worden toegepast óf moet de doeltreffendheid van de gekozen beschermingsmaatregelen door middel van werkplekmetingen worden aangetoond.

Met name sloop- en demontagewerkzaamheden vallen vaak minimaal onder blootstellingscategorie 2 en vereisen passende documentatie- en voorzorgsmaatregelen.

Welke eisen stelt de TRGS 521 aan beschermende kleding?

Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) vormen een belangrijk onderdeel van het beschermingsconcept. Ze vullen technische maatregelen zoals afzuiging en een geschikte luchtgeleiding aan en helpen het contact met vrijkomende minerale vezels en de verspreiding daarvan te beperken.

Een praktisch toepasbaar PBM-concept omvat met name:

• deeltjesdichte beschermingsoverall van type 5, afhankelijk van de blootstellingscategorie
• minimaal FFP2-ademhalingsbescherming volgens de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)
• beschermende handschoenen
• veiligheidsbril bij werkzaamheden met veel stofvorming
• geschikte voetbescherming of overschoenen

Voor werkzaamheden in blootstellingscategorie 2 bij piekconcentraties en voor werkzaamheden in blootstellingscategorie 3 schrijft de TRGS 521 het gebruik voor van deeltjesdichte beschermingspakken van type 5.

Om aan deze minimumeis te voldoen, kunnen bijvoorbeeld beschermingspakken van SMS-materialen worden gebruikt. Afhankelijk van de risico-inventarisatie en -evaluatie kunnen echter ook beschermingspakken van gelamineerde materialen of Flash-Spun-polyethyleen een geschikte keuze zijn. Het gladdere oppervlak van deze materialen kan helpen om de hechting van minerale vezels te verminderen en daarmee het risico op latere secundaire inademing bij het uittrekken van de beschermende kleding te beperken.

Wegwerpbare beschermingspakken beschermen tegelijkertijd de onderliggende werkkleding, verminderen het directe contact van vezels met de huid en helpen verspreiding naar niet-belaste gebieden te voorkomen. Na afronding van de werkzaamheden kunnen ze gecontroleerd worden uitgetrokken en volgens de bedrijfsvoorschriften worden afgevoerd.

In het ASATEX assortiment zijn hiervoor, afhankelijk van het toepassingsgebied, bijvoorbeeld de beschermingspakken CS500E, CS500 en CF5 beschikbaar. Bij de keuze moet naast de vereiste beschermingswerking ook rekening worden gehouden met bewegingsvrijheid, draagcomfort en de specifieke werkomstandigheden.

Technische beschermingsmaatregelen blijven de belangrijkste basis

De nieuwe TRGS 521 maakt duidelijk dat persoonlijke beschermingsmiddelen slechts één onderdeel vormen van een uitgebreid beschermingsconcept.

Van bijzonder belang zijn:

• stofarme werkmethoden
• geschikte industriële stofzuigers en bouwstofzuigers
• krachtige afzuig- en filtersystemen
• gecontroleerde luchtgeleiding
• regelmatige reiniging van de werkruimten
• instructie van de medewerkers

Pas door het samenspel van technische, organisatorische en persoonlijke beschermingsmaatregelen wordt een doeltreffende bescherming tegen blootstelling aan vezels gewaarborgd.

Nieuwe verplichtingen op het gebied van documentatie en preventieve zorg

Met de herziene TRGS 521 nemen ook de eisen voor documentatie en bewijsvoering toe. Voor werkzaamheden vanaf blootstellingscategorie 2 moeten medewerkers worden opgenomen in het blootstellingsregister overeenkomstig § 10a van de Duitse Gevaarlijke Stoffenverordening (Gefahrstoffverordnung).

Daarnaast wordt arbeidsgezondheidskundige zorg steeds belangrijker. Werkgevers moeten afhankelijk van de betreffende blootstellingscategorie beoordelen of een aanbod van preventief medisch onderzoek of verplichte medische controle noodzakelijk is.

Bedrijven dienen daarom bestaande risico-inventarisaties en -evaluaties (RI&E), instructies en documentatieprocessen tijdig te controleren en aan te passen aan de nieuwe eisen.

Checklist: wat bedrijven nu moeten controleren

• Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) actualiseren
• De aanwezigheid van oude minerale wol beoordelen
• De blootstellingscategorie van de werkzaamheden controleren
• Afzuig- en stofbeheersingstechniek controleren
• Het PBM-concept en de beschermende kleding beoordelen
• Een blootstellingsregister invoeren of actualiseren
• Arbeidsgezondheidskundige zorg organiseren
• Medewerkers regelmatig instrueren

FAQ – Veelgestelde vragen over de nieuwe TRGS 521

Wat is de TRGS 521?

De TRGS 521 regelt de veilige omgang met oude minerale wol en stelt beschermingsmaatregelen vast voor werkzaamheden met kunstmatige minerale vezels.

Wat zijn KMF?

KMF staat voor kunstmatige minerale vezels. Hieronder vallen met name glaswol en steenwol, die als isolatiematerialen worden toegepast in de bouw en in technische installaties.

Welke minerale wol valt onder de regeling?

Minerale wol die vóór 1 juni 2000 is aangebracht, kan kunstmatige minerale vezels bevatten die volgens de huidige criteria als potentieel kankerverwekkend worden beschouwd. In de praktijk wordt vaak het bouwjaar vóór 1996 als eerste indicatie gebruikt, omdat vanaf het midden van de jaren negentig steeds vaker bioplosbare minerale wol werd toegepast. Doorslaggevend blijft echter altijd het daadwerkelijk gebruikte product.

Conclusie: de nieuwe TRGS 521 verhoogt de eisen op het gebied van arbeidsveiligheid

De herziene TRGS 521 maakt duidelijk dat werkzaamheden met oude minerale wol een zorgvuldige planning en een uitgebreid beschermingsconcept vereisen. Naast technische en organisatorische maatregelen speelt de keuze van geschikte persoonlijke beschermingsmiddelen een centrale rol.

Met name bij sloop-, demontage- en renovatiewerkzaamheden dragen geschikte wegwerpbare beschermingspakken, ademhalingsbescherming en het gecontroleerd uittrekken en afvoeren van verontreinigde PBM bij aan een doeltreffende bescherming van medewerkers tegen blootstelling aan vezels en de verspreiding van minerale vezels.

ASATEX ondersteunt bedrijven bij de keuze van geschikte beschermende kleding voor werkzaamheden met kunstmatige minerale vezels en renovatiewerkzaamheden waarbij veel stof vrijkomt. Onze PBM-experts adviseren u praktisch over beschermingsconcepten, normen en geschikte oplossingen voor uw specifieke toepassingsgebied.